Olsztynecki skansen należy do jednych z najstarszych w Polsce. Jego początki sięgają 1909 roku, kiedy to władze Królewca podjęły decyzję o stworzeniu muzeum na wolnym powietrzu. Pod zabudowę obiektu przeznaczono pobrzeża wąwozu z kanałem między stawami na stkraju Ogrodu Zoologicznego w Królewcu.
W założeniach programowych poza budownictwem ludowym przewidziano część archeologiczną. W trakcie realizacji bazowano na kopiach i w niewielkim stopniu na oryginałach.
Poczynając od 1910 roku zbudowano 24 obiekty architektury; były też dwa archeologiczne – grodzisko z Prakwic i kurhan z grobem skrzynkowym z Sambii.
Wśród zabytków budownictwa ludowego połowę stanowiła zabudowa z Małej Litwy , bardzo skromnie reprezentowane były Mazury i Sambia.
Dalszy rozwój ograniczała szczupłość terenu, z tego względu szukano nowego miejsca na lokalizację skansenu. Wiosną 1937 roku zarząd administracyjny prowincji wschodniej zdecydował przenieść muzealne obiekty z Królewca pod Olsztynek. Wiązało się to z istnieniem w okolicach Olsztynka pomnika Tannenberg, który stał się miejscem masowych wycieczek z całej Rzeszy. Przyszłe muzeum miało jeszcze bardziej podnieść atrakcyjnośc Olsztynka, a zarazem mogło liczyć na znaczną frekwencję zwiedzających.
Translokację królewieckich obiektów i prace montażowe w Olsztynku rozpoczęto w 1938 roku., a zakończono w końcu 1942 roku. Nie udało się przenieść wszystkich obiektów z Królewca, nie wszystkie zmontowane w Olsztynku przetrwały wojne. Do zakończenia jej działań muzeum nie było udostępniane do zwiedzania.
